WAWATA: ASKARI WA RUMI MSALABANI?

 

Adeladius Makwega —Mbagala, Dar es Salaam, safarini kwenda Chamwino, Dodoma.

 

Hivi karibuni, viongozi wa Wanawake Wakatoliki Tanzania (WAWATA) waliripotiwa na vyombo vya habari nchini Tanzania na vya kimataifa, ikiwamo Redio Vatican, wakitoa msimamo kuhusu matumizi ya nembo ya WAWATA. Kwa mujibu wa taarifa hizo, hakuna mtu, kampuni au kikundi kinachoruhusiwa kutumia nembo hiyo bila idhini ya uongozi husika. Utengenezaji, uchapishaji na uuzaji wa bidhaa zenye nembo hiyo vinapaswa kufuata utaratibu wa idhini uliowekwa na uongozi, na hatua za kisheria zinaweza kuchukuliwa dhidi ya matumizi yasiyoidhinishwa.

 

Mwanakwetu anakumbuka Oktoba 23, 2026, alipokutana na taarifa hizo na kuwaona akina mama Wakatoliki wakitoa kauli hiyo mbele ya vyombo vya habari.

Kwa kweli, jambo hili lilimfanya Mwanakwetu asimame na kutafakari kwa kina.

 

Akilini mwake alirejea historia ya Ukristo, hasa simulizi za wazee wetu katika Jimbo la Dar es Salaam. Wazee hao walitusimulia kwamba zamani, wakati wa mafundisho ya ndoa, katekista alitakiwa kwenda kwa padri kuchukua mavazi ambayo bwana harusi na bibi harusi walipaswa kuvaa siku ya ndoa yao ili waonekane nadhifu.

 

Mwanakwetu alipokuwa akikumbuka simulizi hiyo, akaanza kujiuliza maswali mengi. Akina mama hawa, ambao ni dada na mama zetu katika imani, walikuwa wakisisitiza umuhimu wa usajili wa nembo ya WAWATA na kutaka matumizi yake yaidhinishwe na uongozi wa chama.

 

Ndipo Mwanakwetu alipojiuliza: Je, ni haki kwa sasa Wakatoliki kuanza kugombana kwa sababu ya nembo na mavazi?

Mwanakwetu akajijibu mwenyewe: Kwa mtazamo wangu, kwa kadiri ninavyoelewa mafundisho ya Kanisa Katoliki, si jambo jema kwa Wakatoliki kugombana kwa hasira au chuki kwa sababu ya mavazi na nembo, hadi kufikia hatua ya kutishiana kukamatana au kufunguliana kesi kwa sababu ya nguo au bidhaa yenye nembo. Hili ni jambo linalostahili kutafakariwa kwa kina, hasa tunapokumbuka kwamba familia nyingi za Kikristo zinakabiliwa na changamoto nyingi zinazohitaji upendo, mshikamano na msaada wetu.

 

Mwanakwetu hataki kusema kwamba hakuna taratibu zinazopaswa kufuatwa kuhusu nembo. La hasha! Anatambua kuwa ni muhimu kuheshimu taratibu halali za chama na kulinda utambulisho wake. Hata hivyo, anajiuliza kama kila tofauti inayojitokeza kuhusu mavazi na nembo inapaswa kuishia katika migogoro na vitisho vya hatua za kisheria. Je, hatuwezi kukaa pamoja, kusikilizana na kutafuta suluhisho kwa njia ya mazungumzo?

 

Kanisa Katoliki linafundisha umuhimu wa staha, heshima ya mwili na utu wa mwanadamu. Katekisimu ya Kanisa Katoliki, namba 2521–2524, inazungumzia staha na namna inavyohusiana na mazingira ya kijamii na kitamaduni. Kwa hiyo, ni vizuri kushauriana kuhusu mavazi yanayofaa kwa ibada na shughuli za Kanisa. Lakini si vizuri kumdhalilisha au kumhukumu mwenzetu kwa sababu tu ya mavazi yake. Tofauti za maoni zinapaswa kutatuliwa kwa upendo na maelewano.

 

Vivyo hivyo, kuhusu nembo za vikundi vya kitume, jumuiya, kwaya na vyama vya Kanisa, ni muhimu kuheshimu taratibu zilizokubaliwa na uongozi husika. Hata hivyo, taratibu hizo zinapaswa kusimamiwa kwa haki, busara na kwa kuzingatia utume wa Kanisa.

 

Mwanakwetu amebaini kwamba katika baadhi ya maeneo kuna taratibu ndogondogo kuhusu kuvaa sare za vikundi hivi, na kwamba baadhi ya wanachama wanaweza kutakiwa kulipa faini wasipovaa sare hizo. Hapa Mwanakwetu anajiuliza: Je, taratibu hizo zimepitishwa kwa utaratibu unaofaa? Je, wanachama wamezielewa? Je, utekelezaji wake unazingatia hali na uwezo wa wanachama?

 

Maswali haya hayamaanishi kwamba kila sare au kila faini ni kinyume cha utaratibu wa Kanisa. Badala yake, yanatualika kutafakari kama taratibu zetu zinasaidia kujenga umoja au zinakuwa chanzo cha migogoro. Sare inapaswa kutusaidia kutambulika kama kikundi kimoja, lakini isiwe sababu ya kumdharau mwanachama ambaye kwa sababu fulani hana uwezo wa kuinunua au kuivaa siku husika.

 

Biblia inatufundisha katika Waefeso 4:2–3 kuishi kwa unyenyekevu, upole na uvumilivu, huku tukijitahidi kudumisha umoja kwa kifungo cha amani. Katika Yohana 13:35, Yesu anatufundisha kwamba watu watawatambua wanafunzi wake kwa upendo wao. Nayo Warumi 14:19 inatuhimiza kutafuta mambo yanayojenga amani na kusaidiana.

 

Kwa hiyo, Mwanakwetu anaamini kwamba mavazi na nembo vinaweza kuwa na umuhimu katika utambulisho wa kikundi, lakini havipaswi kuwa sababu ya kuvunja upendo na umoja wa Kikristo.

 

Sasa tuangalie vikundi vyetu vya kitume. Katika Kanisa Katoliki, miongoni mwa vikundi vinavyotambulika ni WAWATA, VIWAWA na UWAKA. Vikundi hivi vina majukumu tofauti kulingana na utume na kanuni zake, lakini vyote vinapaswa kusaidia waamini kukua katika imani, kuishi upendo wa Kikristo, kuhudumia Kanisa na jamii, na kushirikiana katika utume wa Kanisa.

 

Sheria za Kanisa Katoliki, yaani Code of Canon Law, zinaweka misingi muhimu kuhusu wajibu wa waamini na vyama vyao. Canon 208 inafundisha kwamba waamini wote wana hadhi sawa katika utu wao wa Kikristo na wanashirikiana kujenga Mwili wa Kristo. Canon 209 inasisitiza wajibu wa kudumisha ushirika na Kanisa, huku Canon 211 ikieleza wajibu wa waamini kushiriki kueneza Injili kwa watu wote.

 

Aidha, Canon 215 inatambua haki ya waamini kuunda vyama kwa madhumuni ya kiroho na ya kitume. Canon 298 inazungumzia vyama vinavyolenga kukuza maisha ya Kikristo, mafundisho ya imani, uinjilishaji na matendo ya huruma. Canon 305 inaeleza uangalizi wa mamlaka halali ya Kanisa juu ya vyama kwa mujibu wa sheria, na Canon 328 inahimiza viongozi wa vyama vya walei kushirikiana na vyama vingine na kusaidia kazi za Kikristo.

 

Mwanakwetu anapoyatafakari mafundisho haya, anajiuliza: Ikiwa lengo letu ni kujenga Mwili wa Kristo, kwa nini wakati mwingine tunaruhusu tofauti ndogo zitutenganishe? Ikiwa tunaitwa kueneza Injili na kutenda huruma, kwa nini muda na nguvu nyingi zitumike katika kushindana kuhusu mavazi na nembo badala ya kuwasaidia wale wanaohitaji huduma zetu?

 

Kwa upande wa WAWATA, wajibu wake unahusisha kuimarisha imani na maisha ya kiroho ya wanawake, kusaidia familia za Kikristo, kuimarisha jumuiya ndogondogo, kufanya matendo ya huruma kwa wahitaji, kusaidia malezi ya watoto katika imani na kuchangia maendeleo ya wanawake na jamii.

Majukumu haya ni makubwa na yanahitaji umoja. WAWATA inahitaji wanawake Wakatoliki kushirikiana ili kuwapa moyo wale ambao bado hawajashiriki kikamilifu katika shughuli za chama. Lengo linapaswa kuwa kuwainua wote, kuwasaidia kukua katika imani na kuwaongoza karibu zaidi na Kristo.

 

Kwa maoni ya Mwanakwetu, jambo jingine linalostahili kutafakariwa ni namna tunavyovitumia vikundi vyetu vya kitume. Je, tunavifanya kuwa vyombo vya kumtumikia Mungu na jirani, au wakati mwingine tunavigeuza kuwa majukwaa ya kutafuta umaarufu, fursa za kibiashara, zabuni na nafasi za uongozi?

Haya ni maswali ya kujichunguza, si hukumu dhidi ya kila mwanachama au kiongozi. Uanachama katika kikundi cha kitume unapaswa kumsaidia mtu kukua katika imani na kuwahudumia wengine. Ikiwa ushindani, majivuno na kutafuta umaarufu vinapewa nafasi kubwa kuliko huduma, ni muhimu viongozi na wanachama kutafakari upya vipaumbele vyao.

 

Kuhusu matumizi ya nembo bila idhini, Mwanakwetu anatambua kwamba suala hilo linahitaji kushughulikiwa kwa utaratibu unaofaa. Lakini viongozi wanaweza pia kujiuliza: Ni mazingira gani yanayochangia migogoro hii? Je, wanachama wanaelewa taratibu za matumizi ya nembo? Je, mawasiliano na ushirikishwaji vinafanyika vya kutosha? Je, kuna nafasi ya kutosha ya kusikilizana kabla ya kuchukua hatua kali? Je zabuni za kuzifanya kazi za WAWATA zinatolewa kwa haki, kulingana na mafundisho ya Ukristo.

 

 

Hata Askofu/Padri mlezi wa WAWATA anaweza kusaidia kutafakari maswali haya kwa kuzingatia wajibu wake na taratibu za Kanisa. Lengo si kudhoofisha mamlaka ya uongozi, bali kuhakikisha kwamba mamlaka hiyo inatumika kwa haki, busara na kwa manufaa ya utume wa Kanisa.

 

Najua baadhi ya watu wanaweza kujiuliza:

“Mwanakwetu, wewe uko UWAKA; unataka nini kujiingiza katika mambo ya WAWATA?”

Jibu langu ni fupi. Umoja wa Kanisa Katoliki ni wajibu wa waamini wote, si wa kikundi kimoja pekee. Canon 328 inahimiza viongozi wa vyama vya walei kushirikiana na vyama vingine na kusaidia kazi za Kikristo. Kwa hiyo, kujadili changamoto zinazohusu umoja wa vyama vya kitume si lazima kuwe kuingilia mamlaka ya chama kingine. Jambo la msingi la kufanya hivyo ni kwa nia njema, heshima na ukweli.

Mwanakwetu anapozungumzia jambo hili, analenga kuhimiza tafakari na mazungumzo yenye kujenga ili WAWATA, VIWAWA na UWAKA viendelee kutimiza utume wake kwa manufaa ya Kanisa na jamii.

Dada zangu na mama zangu wa WAWATA, sasa nawaomba tutafakari tukio linalosimuliwa katika Injili ya Yohana 19:23–24.

 

Aya hizo zinaeleza kwamba baada ya Yesu kusulubishwa, askari walichukua mavazi yake na kuyagawa mafungu manne, kila askari akapata fungu lake. Lakini vazi lake la ndani lilikuwa halina mshono, lilifumwa lote tangu juu mpaka chini. Kwa hiyo, wakaambiana: “Tusilipasue, lakini tupige kura tujue litakuwa la nani.”

Tukio hili lilitimiza unabii unaopatikana katika Zaburi 22:18, unaozungumzia kugawana mavazi na kupigia kura vazi.

 

Mwanakwetu anatumia tukio hili kama mfano wa kutafakari kuhusu mavazi na migogoro inayoweza kuyazunguka. Sisemi kwamba hali ya WAWATA inafanana moja kwa moja na ile ya askari wa Rumi, bali naomba tujiulize ikiwa wakati mwingine tunaruhusu vitu vya nje kuwa muhimu kuliko upendo na umoja unaopaswa kututambulisha kama Wakristo.

Dada zangu na mama zangu wa WAWATA, mnapotofautiana kuhusu nembo na mavazi, je, mnajiuliza kwanza kama tofauti hizo zinatatuliwa kwa namna inayolinda heshima ya kila mmoja na umoja wa chama? Je, tunapokutana katika shughuli za Kanisa, tunakumbuka kwamba sote tunaitwa kumfuata Kristo na kutumikiana?

 

Mwanakwetu hapendi kuona dada na mama zake katika imani wakitengana kwa sababu ya mavazi au nembo. Anapenda kuona wakishirikiana, wakisaidiana na kutafuta njia za kutatua tofauti zao kwa amani. Nembo inaweza kutambulisha chama, na sare inaweza kuonyesha umoja wa wanachama, lakini nembo na sare haviwezi kuchukua nafasi ya upendo, imani na huduma kwa Mungu na jirani.

Ndiyo maana Mwanakwetu anajiuliza tena: WAWATA: Askari wa Rumi msalabani?

Je, tunataka kukumbukwa kwa mabishano kuhusu mavazi na nembo, au kwa matendo yetu ya imani, huruma na upendo? Je, tunataka vizazi vijavyo visimulie jinsi tulivyopigania nembo, au jinsi tulivyowasaidia maskini, wagonjwa, wajane, yatima na familia zilizokuwa katika shida?

Kwa hakika, Mwanakwetu anapenda kuona WAWATA ikiimarika, wanawake Wakatoliki wakiendelea kukua katika imani, na vyama vyote vya kitume vikishirikiana kwa ajili ya utume wa Kanisa.

 

Kwa leo, Mwanakwetu anaishia hapa. Nimeamua kuzungumza na mama na dada zangu wa WAWATA kwa nia ya kuhimiza tafakari na kuboresha mshikamano ndani ya chama chao na katika Kanisa zima. Ninaamini kwamba mazungumzo ya heshima yanaweza kutusaidia kutatua tofauti zetu bila kupoteza upendo unaopaswa kututambulisha kama wanafunzi wa Kristo.

Nawatakia Jumapili njema.

makwadeladius@gmail.com- 0717649257

Oktoba 25, 2026.

NB: Makala haya yanakusudiwa kuwafikia Bi. Aveline Ntenga, Bi. Stella Kahwa  pamoja na wanachama wengine wa WAWATA, kwa lengo la kuhimiza tafakari, mazungumzo na umoja wa Kikristo.