WAKILI PETER MADEREKA NA WAKILI TADEY LISTER MLEMETA WANAANGUKIA UPANDE GANI?

Adeladius Makwega-MBAGALA

Mahakama ni sehemu ya kutafuta haki, lakini je, kila mgogoro lazima uishie mahakamani? Unafanya nini unapohisi wakili wako anakusukuma kwenye kesi bila kukueleza vizuri faida, hasara na gharama zake?

 

Mwanakwetu anakusimulia na kukupa mwongozo.

Katika ulimwengu wa sheria, kuna msemo unaostahili kutafakariwa: si kila vita hushindwa kwa kutopigana, wala si kila vita hushindwa kwa kupigana. Wakati mwingine, ushindi mkubwa ni kufika mahakamani na kupata haki yako; wakati mwingine, ni kutatua mgogoro kabla haujageuka vita ya miaka mingi inayokumalizia fedha, muda na amani ya moyo.

 

Fikiria mfanyabiashara anayeingia katika ofisi ya wakili akiwa na mgogoro wa deni. Badala ya kuanza kwa kuchunguza mikataba, ushahidi na uwezekano wa kulipwa, anaambiwa,

 

“Huyu mtu lazima tumpeleke mahakamani!”

Anapouliza kuhusu gharama, anaambiwa asihofu. Anapotaka kujua kama kuna njia nyingine, anaambiwa aache maswali na afuate maelekezo.

 

Hapo ndipo mteja anapaswa kusimama na kutafakari. Je, amepata mshauri wa kisheria au ameingizwa katika safari ambayo haelewi mwisho wake?

Mawazo haya yalinijia baada ya kusoma maoni ya wasomaji kuhusu makala yangu iliyokuwa na kichwa,

“Wakili Peter Madereka na Wakili Tadey Lister Mlemeta wana chuki binafsi na Pauline Gekul?”

 

Miongoni mwa maoni yaliyonivutia ni lile la ndugu Ally Masoud, aliyetoa maoni kuhusu mwenendo wa Wakili Peter Madereka katika mgogoro alioutaja wa Bi. Makakala.

Aliandika:

 

“Huyu Madereka amezaliwa na roho yenye chuki nyingi sana. Kumbuka alivyo muandama Bi Makakala kwa zaidi ya miaka mitano lakini Bi Makakala alimkalia kimya kipindi chote hicho na hatimaye madereka mwenyewe akakubali yaishe bila kunufaika na alichorajia.”

 

Hayo si maoni ya mwandishi  wa makala bali ya mtoa maoni Ally Masaoud kupitia ukurasa wa facebook wa Adeladius Makwega .

Kwa maoni haya si uthibitisho wa moja kwa moja wa madai yaliyotolewa kwamba mdogo wangu Wakili Peter Madereka ana tabia hizi.

 

Hata hivyo, yalinipa nafasi ya kutafakari swali linalowagusa wananchi wengi: mteja afanye nini anapohisi kuwa wakili wake anasisitiza kesi bila kumpa maelezo yanayotosha?

Mwanakwetu, ambaye amepata fursa ya kufika mahakamani kutazama kesi, kuwa shahidi na kufuatilia madai ya haki, anaona kuwa wananchi wanapaswa kufahamu jambo moja muhimu:

“Wakili si mtu wa kukuchagulia safari bila kukueleza unakokwenda.”

Tuchukue mfano wa Juma, mfanyabiashara anayemdai mwenzake shilingi milioni kumi. Juma anamwendea wakili, ambaye anashauri afungue kesi mara moja. Lakini Juma anajua kuwa mdaiwa wake bado ana biashara inayoendelea na ameonyesha utayari wa kulipa deni kwa awamu. Ikiwa mazingira ya kisheria yanaruhusu, mazungumzo au makubaliano rasmi yanaweza kuwa njia yenye manufaa zaidi kuliko kuingia katika shauri refu.

 

Hata hivyo, wakili akigundua kuwa mdaiwa anatumia ahadi za malipo kuchelewesha jambo huku muda wa kisheria wa kudai haki ukikaribia kuisha, anaweza kuwa na sababu nzuri ya kushauri hatua za haraka za mahakamani.

Hapo ndipo tunapoona umuhimu wa kutofautisha ushauri wa kitaaluma na shinikizo lisiloeleweka. Si kila wakili anayependekeza kesi ana nia mbaya, na si kila suluhu ya amani ni suluhu yenye manufaa.

 

Mfano mwingine ni wa Asha, ambaye anagombana na ndugu yake kuhusu urithi wa mali ya familia. Asha anataka mgogoro uishe kwa maelewano, lakini wakili wake anasisitiza kuwa ni lazima afungue kesi. Asha ana haki ya kuuliza: Kuna msingi gani wa kisheria? Ushahidi wetu ni upi? Gharama zinaweza kufikia kiasi gani? Kuna uwezekano wa usuluhishi? Na tukichelewa kuchukua hatua, haki zetu zinaweza kuathirikaje?

 

Maswali hayo si ukaidi. Ni sehemu ya kufanya uamuzi wenye taarifa za kutosha. Wakili anayemwelewa mteja anapaswa kumweleza sababu za ushauri wake kwa lugha inayoeleweka, pamoja na faida, hatari na njia nyingine zinazowezekana.

 

Mteja anaposhinikizwa bila maelezo, anapaswa kuomba ufafanuzi na, inapowezekana, kupata majibu muhimu kwa maandishi. Anatakiwa pia kuelewa ada za wakili, gharama za mahakama na matumizi mengine yanayoweza kujitokeza. Ahadi ya jumla kwamba “tutashinda kesi” haitoshi, kwa sababu matokeo ya mashauri hutegemea ushahidi, sheria na mazingira ya kila shauri.

 

Fikiria pia mfano wa Musa, ambaye tayari amemkabidhi wakili wake shauri la ardhi. Kadiri miezi inavyopita, Musa hapati taarifa za maendeleo ya kesi. Anapouliza kuhusu nyaraka zilizowasilishwa na hatua inayofuata, majibu anayopata hayaeleweki. Katika hali kama hii, Musa anapaswa kuomba taarifa rasmi, kuhifadhi ujumbe na nyaraka zake, na kutafuta maoni ya wakili mwingine huru ikiwa mashaka yanaendelea.

Ikiwa uaminifu umeharibika, kubadilisha wakili kunaweza kuwa chaguo. Lakini mabadiliko hayo yafanywe kwa kuzingatia utaratibu unaotumika na kuhakikisha tarehe za mahakama, amri na muda wa kukata rufaa havipuuzwi. Haki inaweza kuathirika si kwa sababu tu mtu amepoteza kesi, bali pia kwa sababu ameshindwa kuchukua hatua muhimu kwa wakati.

 

Kwa upande mwingine, si busara kudhani kuwa kila wakili anayekataa pendekezo la suluhu anataka mgogoro uendelee. Kuna migogoro ambayo mazungumzo hayawezi kutatua, kuna madai yanayohitaji uamuzi wa mahakama, na kuna mazingira ambayo suluhu inayopendekezwa inaweza kumwacha mteja bila haki yake inayostahili.

Ikiwa una ushahidi unaoashiria mwenendo usiofaa wa kitaaluma, unaweza kuchagua njia rasmi za malalamiko. Kwa Tanzania Bara, unaweza kuwasiliana na Tanganyika Law Society (TLS) kuulizia mwongozo kuhusu utaratibu unaofaa. Malalamiko yako yaeleze tukio mahususi, tarehe, mawasiliano na ushahidi unaopatikana. Kutokubaliana na ushauri wa wakili pekee hakuthibitishi utovu wa maadili.

 

Mwanakwetu anasisitiza kuwa uhusiano kati ya wakili na mteja unapaswa kujengwa juu ya uaminifu, mawasiliano na uwazi. Wakili mzuri si yule anayekubali kila unachosema, bali ni yule anayekueleza ukweli wa kisheria, hata unapokuwa tofauti na matarajio yako. Vivyo hivyo, mteja mwenye busara si yule anayekataa kwenda mahakamani kwa kila hali, bali ni yule anayetaka kuelewa sababu za hatua anazoshauriwa kuchukua.

Hatimaye, unapokutana na mgogoro, usikimbilie mahakamani kwa hofu wala usikatae kuchukua hatua kwa sababu ya gharama pekee. Sikiliza ushauri, uliza maswali, chunguza ushahidi na elewa muda wa kisheria unaohusika. Ikiwa kuna nafasi ya suluhu yenye kulinda haki zako, ichunguze; ikiwa mahakama ndiyo njia inayofaa, ingia ukiwa umeelewa sababu na madhara yake.

Katika ulimwengu wa sheria, mteja hapaswi kuwa abiria asiyejua anakokwenda. Anapaswa kuwa mshiriki anayeelewa safari yake, huku wakili akitimiza wajibu wake wa kitaaluma kwa uaminifu na umahiri. Kwa sababu lengo si kufungua kesi nyingi, bali kutafuta haki kwa njia inayofaa.

Swali la kujiuliza ni je mdogo wangu Wakili Tadey Lister Mlemeta na rafiki yake Wakili Peter Madereka wanaangukia upande gani?

Mwanakwetu — haki huanza pale unapojua unachodai, kwa nini unakidai na hatua sahihi za kukipata.

makwadeladius@gmail.com 07171649257