KIVULI CHA FIMBO HAKIMFICHI MTU II

 

Adeladius Makwega – MBAGALA

Kumbuka siku ile Mwanakwetu alipita mbele ya ile nyumba nyeupe ya CCM, pale Dodoma.

Alipita taratibu.

Macho yake yakatua kwenye jengo lile.

Nyumba nyeupe.

Jengo lenye historia kubwa katika siasa za Tanzania.

Mwanakwetu akakumbuka mambo mawili.

Jambo la kwanza alilitaja katika makala iliyopita.La pili likaanza kumzunguka kichwani.

Akajiuliza:

 

“Ile ni nyumba nyeupe. Je, ndani yake yanajadiliwa mambo meupe kulingana na rangi ya jengo lile?”

 

Mwanakwetu akatabasamu kidogo.Kisha akasema moyoni:

Kuna wakati katika maisha ya taifa ambapo jambo dogo linaweza kuzaa swali kubwa.

 

Na leo Tanzania ina swali moja ambalo linahitaji majibu ya wazi:Dkt. Emmanuel Nchimbi yuko wapi?

 

Tangu Dkt. Emmanuel Nchimbi alipotangaza kujiuzulu nafasi ya Makamu wa Rais, na kueleza kwamba anastaafu siasa pamoja na utumishi wa umma, hajaonekana hadharani kwa namna ambayo wananchi wamezoea kumuona kiongozi wa ngazi hiyo.

 

Taarifa za vyombo vya habari zimeeleza hali hiyo.Aliyewahi kuwa Waziri Mkuu wa Tanzania, Joseph Warioba, naye alieleza kwamba alijaribu kuwasiliana na Nchimbi bila mafanikio baada ya kujiuzulu. Lakini Mwanakwetu hataki kuanza na uvumi.

Hataki kusema Dkt. Nchimbi amepatwa na nini.Hataki kusema yuko wapi. Hataki kusema kuna mtu amemzuia kuonekana.Hataki kusema amefanyiwa jambo lolote.

Hayo ni mambo mazito. Yanahitaji ushahidi.Lakini ya kudaia kujua alipo Dkt Nchimbi nayo ni haki yetu, yule ni ndugu yetu.

 

Mwanakwetu anataka kuuliza swali moja tu:

Kwa nini taifa halijapewa taarifa ya wazi kuhusu mtu aliyekuwa Makamu wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania?

Hili si suala la udaku. Ni suala linalogusa uwazi, uongozi, taasisi na imani ya wananchi katika Serikali yao.

Mwanakwetu anauliza:

 

Je, ni kawaida kwa aliyekuwa Makamu wa Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania kuondoka kwenye nafasi hiyo na kisha kutoweka kabisa katika macho ya umma bila maelezo ya wazi kuhusu hali yake?

 

Dkt. Emmanuel Nchimbi alitangaza tarehe 25 Agosti 2026 kwamba amejiuzulu nafasi ya Makamu wa Rais. Katika taarifa yake, alisema ameamua kustaafu Baada ya hapo, mchakato wa kikatiba wa kumpata Makamu wa Rais mwingine ulikamilika, na Makamu wa Rais mpya akaanza shughuli rasmi katika Ofisi ya Makamu wa Rais.

 

Ofisi hiyo iliendelea na shughuli zake za kawaida. Lakini hapa ndipo Mwanakwetu anaweka kalamu yake chini kidogo.

Anauliza:Dkt. Nchimbi alikabidhi lini rasmi Ofisi ya Makamu wa Rais?

 

Hili ni swali ambalo linaweza kujibiwa kwa urahisi sana.

Kama makabidhiano yalifanyika, Tunaweza kusema yalifanyika lini na kwa utaratibu gani. Kama yalifanyika bila hafla ya hadhara, hilo pia linaweza kuelezwa.

Kwa sababu ofisi ya umma si mali ya mtu binafsi.

Makamu wa Rais si ofisi ya Dkt. Nchimbi.

Wala si ofisi ya mtu mwingine aliye juu. Ni Ofisi ya Jamhuri ya Muungano wa Tanzania.

Mwanakwetu hataki kuchanganya mambo.

 

Hakuna anayepinga kwamba Serikali lazima iendelee.

 

Hakuna anayepinga kwamba nafasi ya Makamu wa Rais lazima iwe na mtu anayetekeleza majukumu yake.Hilo ni jambo la kawaida katika Serikali.

 

Hoja ya Mwanakwetu ni moja:

 

Je, mabadiliko ya uongozi yanafanyika kwa uwazi unaostahili katika ofisi kubwa kama hii?

 

Kwa nini wananchi wasione utaratibu wa kawaida wa kukabidhiana majukumu?

Kwa nini tusione taarifa rasmi inayosema:

 

“Aliyekuwa Makamu wa Rais Dkt. Emmanuel Nchimbi amekabidhi rasmi Ofisi ya Makamu wa Rais.”

 

Ikiwa makabidhiano hayo yalifanyika kwa utaratibu mwingine wa kiutawala, basi tunaweza kuweka wazi jambo hilo ili kuondoa maswali.

Hilo lingeondoa uvumi. Lingeondoa hofu.Lingeondoa maswali.Lingeondoa kutokuaminiwa kwa viongozi wa sasa. Na lingeacha jambo hili kwenye historia kama mabadiliko ya kawaida ya kiuongozi.

 

Mwanakwetu anaamini kuna jambo moja ambalo Watanzania wanapaswa kulielewa.

Viongozi wanakuja na kuondoka.Rais anaondoka. Makamu wa Rais anaondoka.Waziri anaondoka.

Katibu Mkuu anaondoka.Mkuu wa Mkoa anaondoka.Mkuu wa Wilaya anaondoka.Hata mwenyekiti wa kijiji anaondoka.

Lakini:

Taasisi inabaki.

Ndiyo maana mabadiliko ya viongozi yanapaswa kufanyika kwa namna ambayo inalinda heshima ya taasisi.

Dkt. Nchimbi aliingia katika nafasi ya Makamu wa Rais kupitia utaratibu rasmi wa kikatiba. Alimrithi mtangulizi wake kupitia utaratibu rasmi wa makabidhiano.

 

Kwa hiyo, swali la leo linakuwa na uzito zaidi:

Ikiwa ofisi inaweza kukabidhiwa kwa utaratibu rasmi wakati kiongozi mmoja anaingia, kwa nini wananchi wasione au kupata taarifa ya wazi kuhusu namna ukurasa unavyofungwa wakati kiongozi huyo anaondoka?

 

Hapa Mwanakwetu haizungumzii mtu.Anazungumzia taasisi.Anazungumzia utaratibu.

Anazungumzia uwazi.Anazungumzia imani ya wananchi.Kwa sababu kuna madhara makubwa pale kiongozi wa ngazi ya juu anapokosa kuonekana hadharani baada ya tukio kubwa la kisiasa.

 

Kwanza, kunazalisha uvumi.

Pili, kunazalisha hofu.Tatu, kunatoa nafasi kwa taarifa zisizothibitishwa kusambaa.Nne, kunapunguza uwazi ambao wananchi wanatarajia kutoka katika Serikali yao.Na tano, kunaweza kuathiri namna wananchi wanavyoitafsiri hali ya siasa ndani ya nchi.

Sita, chama tawala kinaweza kuingia kwenye wakati mgumu wa kuaminika pale wananchi wanapokosa taarifa kuhusu jambo ambalo linaonekana kuwa la msingi katika uendeshaji wa taasisi za umma.

Kwa sababu makabidhiano katika ofisi za umma si jambo geni.

 

Hata viongozi wa chini wanapomaliza muda wao au kuhamishwa, kuna taratibu za kukabidhiana.

 

Mwanakwetu anauliza:

Kama viongozi wa vijiji, halmashauri na taasisi nyingine wanakabidhiana ofisi, kwa nini wananchi wasijue utaratibu uliotumika katika ofisi ya Makamu wa Rais?

Hapa si lazima mtu awe na nia mbaya.

Ukimya wenyewe unaweza kuwa chanzo cha maswali.

Na katika siasa:

 

Maswali yasiyojibiwa yanaweza kuwa na madhara makubwa kuliko jibu lenyewe.

 

Mwanakwetu hataki kusema Dkt. Nchimbi yuko katika hali gani, kwa sababu hakuna ushahidi wa kutosha wa kusema hivyo.

Hataki kusema kwamba kuna mtu amemzuia kuonekana.

Hataki kusema kwamba amefanyiwa jambo lolote.Hayo ni mambo mazito.Yanahitaji ushahidi.Lakini Mwanakwetu ana haki ya kuuliza:

 

Dkt. Emmanuel Nchimbi yuko salama?Yuko wapi?Kwa nini hajaonekana hadharani tangu alipojiuzulu?

Na kwa nini hakuna taarifa iliyo wazi kuhusu makabidhiano ya Ofisi ya Makamu wa Rais?

 

Na kama kuna utaratibu wa kiutawala ambao ulitumika, kwa nini wananchi wasielezwe?

Kwa hiyo, watoto wetu wakiona viongozi wakiondoka kwenye nafasi zao na kisha kutokuonekana hadharani bila maelezo ya kutosha, watajifunza nini?

Kwamba mtu akiondoka tu, ukurasa unafungwa bila maelezo?Au watajifunza kwamba:

Mamlaka ni ya muda, lakini taasisi ni ya kudumu?

Hilo ndilo somo tunalopaswa kuwaachia.

Mwanakwetu anatazama tena ile nyumba nyeupe.

Anajiuliza:

Je, nyumba ile nyeupe inaweza kuwa ishara ya uwazi katika mambo yanayofanyika ndani yake?

 

Kwa sababu rangi ya jengo inaweza kuwa nyeupe.Lakini uwazi wa taasisi haupimwi kwa rangi ya jengo.Unapimwa kwa namna taasisi inavyowajibu wananchi.

 

Leo ofisi inaendelea na kazi.Watumishi wanaendelea na kazi.Mamlaka inaendelea.

Lakini ukurasa wa aliyekuwa Makamu wa Rais umefungwaje?

 

Hilo ndilo swali.

Na swali hilo halihitaji majibu ya hasira. Linahitaji jibu la Serikali.

Mwanakwetu hataki kumhukumu Dkt. Nchimbi.Hataki kumhukumu Rais.Hataki kuhukumu vyombo vya ulinzi na usalama.

Hataki kumhukumu mtu yeyote.

Anataka kuona taasisi ikizungumza.Anataka kuona utaratibu ukielezwa.Anataka kuona wananchi wakiheshimiwa kwa kupewa taarifa.

Kwa sababu:

Mtu anaweza kuondoka.Mamlaka inaweza kubadilika.Viongozi wanaweza kubadilishana nafasi.

Lakini: Taasisi inapaswa kubaki.

Na heshima ya taasisi hujengwa kwa uwazi.

 

Mwanakwetu akageuka na kuendelea na safari yake.

Lakini swali likabaki nyuma yake.Likabaki katika ile nyumba nyeupe.

Likabaki Dodoma.Likabaki kwa Serikali.Likabaki kwa wananchi.

Dkt. Emmanuel Nchimbi yuko wapi?

Na ukurasa wa ofisi aliouacha ulifungwa kwa utaratibu gani?

Mwanakwetu, upo?

Kumbuka:

“KIVULI CHA FIMBO HAKIMFICHI MTU.”

Nakutakia Siku Njema.

makwadeladius@gmail.com

0717649257