BOLLEN NGETTI MMAKONDE ANAYEKWEPA JANDO?

Adeladius Makwega — MBAGALA

Katika maisha ya mwanadamu, kuna mila, tamaduni na imani ambazo jamii imezilea na kuzihifadhi kwa muda mrefu. Mtu anapojitambulisha kuwa sehemu ya jamii fulani, mara nyingi jamii hiyo humtarajia aziheshimu na kuzifuata mila na taratibu zake.

Ukizikataa, ndugu zako huanza kukuuliza:

“Hivi wewe ni wetu kweli?”

Mathalani, huwezi kujinasibu kuwa kijana wa Kimakonde halafu ukakwepa jando. Hapo Wamakonde watakuangalia kwa jicho la pembeni na kusema:

“Huyu kijana anataka kuwa Mmakonde kwa jina tu?”

Vivyo hivyo, huwezi kuwa kijana wa Kikurya, ukaenda kwenye tohara halafu ukalia hadharani kiasi cha kuwafanya wanaume wenzako waanze kujiuliza:

“Tumempeleka tohara au tumempeleka kwenye tamasha la kulia?”

Na kwa upande mwingine, kama mtu ni Muislamu, kuna taratibu za dini yake anazotarajiwa kuziheshimu. Vivyo hivyo kwa Mkristo au mfuasi wa imani nyingine.

Kwa kifupi, utambulisho unaambatana na wajibu.

Msomaji wangu anaweza kuniuliza:

“Leo Mwanakwetu ana nini tena?”

Jibu ni fupi.

Mwanakwetu anamtafakari ndugu Bollen Ngetti.

Wadau wanamlinganisha Bollen Ngetti na mtu anayejitambulisha kuwa sehemu ya jamii fulani, lakini anataka kuchagua mila anazopenda na kuacha zile asizozipenda.

Ni kama Mmakonde anayesema:

“Jando ni la Wamakonde wenzangu, lakini mimi nitalitazama kwa mbali.”

Hapo ndugu zake watasema:

“Ebu wewe kihoja, usitufanye tunatazama sinema wakati ni mila yetu!”

Ndugu Bollen Ngetti, hata kama ulikuwa yatima, ukweli unabaki kuwa una damu ya Kimakonde, una jina la Kimakonde, una asili ya Kimakonde na umelelewa katika mazingira ambayo yanakupa utambulisho huo.

Kwa hiyo, kwa mtazamo wa wanaokutazama, hawawezi kukaa kimya wakiona kijana wao anageuka mgeni wa mila yake mwenyewe.

Wanasema:

“Mmakonde wetu anataka kubaki na govi, halafu kesho aje kutongoza dada zetu wa Kimakonde?”

Hapo ndipo kijembe kinapoanzia:

“Mila nayo inauliza, ‘Mwanangu, unanijua au umenisikia kwa jirani?’”

Vivyo hivyo kwa mfano wa kijana wa Kikurya.

Kama jamii yake ina utaratibu fulani wa tohara, halafu kijana anafika siku hiyo na kuamua kugeuza tukio zima kuwa mashindano ya machozi, Wakurya wenzake wanaweza kusema:

“Huyu tumempeleka tohara au tumempeleka kwenye mazishi?”

Si kwamba machozi yana kosa. Lakini kila jamii ina matarajio yake, na kila utamaduni una namna yake ya kuutazama uanaume, utu na heshima.

Vivyo hivyo, kama mtu anajitambulisha kuwa Msabato, lakini anaishi kinyume na misingi ya imani yake, waumini wenzake watamuuliza:

“Imani umeiacha kanisani au uliamua kuja nayo nusu?”

Na hapa ndipo tunapata somo kubwa:

Huwezi kutaka utambulisho wa jamii yako wakati unapenda tu faida za utambulisho huo, lakini ukikumbushwa wajibu wake unaanza kusema wewe ni mtu binafsi.

Kwa Muislamu pia kuna misingi ya dini yake kuhusu vyakula na mwenendo wa maisha. Kwa hiyo, akifanya jambo ambalo linapingana waziwazi na misingi hiyo, ndugu zake Waislamu wanaweza kumkumbusha:

“Ndugu yetu, usichague Uislamu wakati wa jina tu; hata matendo yanaongea.”

Hapo ndipo tunapofika kwa Bollen Ngetti.Ndugu Bollen Ngetti, hata kama ulikuwa yatima, miaka imepita tangu kipindi hicho cha maisha yako. Kuna watu waliosimama na wewe, wakakusaidia na kukuwezesha kusonga mbele.

Miongoni mwao ni Baba Askofu Emmanuel Bandakile Mwamakula.

Kwa hiyo, hoja inayotolewa na wanaokukosoa si kwamba mtu hana haki ya kuwa na mtazamo wake. Hoja yao ni kwamba mtu anapopokea msaada, malezi na nafasi kutoka kwa jamii, naye ana wajibu wa kuheshimu watu na misingi iliyomlea.

Kukumbushwa mila si lazima kuwe chuki.Kukosolewa si lazima kuwe uadui.Na kuambiwa umeenda kinyume na misingi ya jamii yako si lazima iwe vita.

Wakati mwingine ni ndugu zako wakikuambia:

“Mwanangu, unakoelekea si kule tulikokulea.”

Kwa hiyo, ndugu Bollen Ngetti, huko unapokwenda kweli kuna jambo ambalo limeenda kinyume na mila, tamaduni au imani yako, huu ni wakati wa kutafakari.

Usisubiri mpaka waliokusaidia wakufikie kwa maneno mazito.